“De grootste hinderpaal bij de geloofsverkondiging en bij het overbrengen van een boodschap in het algemeen, is dat wij niet op de eerste plaats luisteren naar de mensen aan wie wij iets hebben mee te delen” (p. 105). Dit citaat laat zien dat dit boek niet alleen gaat over geestelijke begeleiding, wat de subtitel suggereert. Het belang van luisteren wordt ook stevig benadrukt.

De contemplatieve oefeningen van Franz Jalics sj

Franz Jalics (1927-2021) schreef dit boek oorspronkelijk in het Spaans in 1977. Dankzij deze vertaling is zijn werk nu beschikbaar voor Nederlandstalige lezers. Dit is een positieve ontwikkeling, vooral nu zijn contemplatieve oefeningen in de belangstelling staan. Toch blijft de kern van dit boek de geloofsoverdracht, en niet uitsluitend begeleiding.

Geloof deel je niet als een pakket, maar als een vonk die overspringt wanneer je, soms in stilte, naast iemand staat. Je rol is niet om een kant-en-klare boodschap over te dragen, maar om je gesprekspartner te helpen autonoom zijn of haar gedachten te begrijpen.

Dit gezamenlijke groeiproces, zoals de hoofdtitel suggereert, vraagt om een luisterende houding en regelmatig spiegelen.

Spiegelen is geen techniek, maar een houding. Het betekent het teruggeven van de beleving van de ander door herhaling of verheldering. Dit biedt tijd en ruimte om zich uit te drukken en versterkt het vertrouwen. De verleiding is groot om naar oplossingen te zoeken of de stilte te doorbreken, maar dit kan de essentie van de begeleiding verstoren.

Een praktische handleiding

Het voorgaande geeft wellicht de indruk dat dit boek, Samen groeien in geloof , een sterk beschouwende toon heeft, maar dat is zeker niet het hele verhaal. Jalics noemt het zelf een “praktische handleiding” (p. 16), en gesprekken worden letterlijk weergegeven en geanalyseerd (hfdst. 6). Dit benadrukt zijn nadruk op ervaringsgerichte begeleiding.

Een klein minpunt – de auteur erkent het zelf (p. 12) – is dat zijn voorbeelden soms wat gedateerd zijn. Ook kan de tekst zwaar aanvoelen wanneer hij verder uitweidt dan de gebruikelijke “drie punten” en langere opsommingen biedt. In het licht van de groeiende belangstelling voor onderscheiding in groepen, wil ik hoofdstuk zeven noemen: “Aanvoelingsvermogen in het werken met groepen.”

Deze vertaling is de moeite waard voor wie geïnteresseerd is in het oprecht luisterend begeleiden vanuit een contemplatieve levenshouding, waardoor “mijn liefde minder op mijzelf gericht (wordt) en ik mij (verheug) in het begeleiden van de ander” (p. 100).

Door: Wiggert Molenaar sj
Nederlandse publicatie: Cardoner 2025-3

Samen groeien in geloof – Richtlijnen voor de geestelijke begeleiding. Franz Jalics. Adveniat, 2025, 253 blz.